Het andere Damesmeisje had het van de week over de hoopvolle benoeming van Janet Yellen tot eerste vrouwelijke minister van Financiën in het nieuwe kabinet van Biden. En hoe belangrijk het is dat deze vrouw van 74 kan dienen als nieuw rolmodel voor vrouwen.

Maar wist het andere Damesmeisje ook, dat Trump haar een paar jaar geleden niet had herbenoemd als hoofd van de Fed? De reden voor ontslag lag zeer voor de hand. ‘She was too short’, was het argument van Trump.

Na de benoeming van Yellen stegen de beurzen in Amerika tot recordhoogte. Dat was aanleiding voor Trump om kort voor de pers te verschijnen om zijn team te feliciteren met ‘de inspanningen om de Dow Jones op 30.000 te krijgen’. Toen journalisten vragen wilden stellen, was hij al vertrokken.

Hij wilde natuurlijk niet horen hoe het werkelijk zat. Dat dat klein vrouwtje de werkelijke oorzaak was van de stijging van de blije beurzen.

We kunnen tevreden zijn. America will rejoin Paris en de financiële wereld ligt in handen van een wijze, oudere vrouw. Haar lengte mag geen naam hebben. Yellen is 1.60 meter. Dat is het andere Damesmeisje ook. En haar vertrouw ik mijn leven toe.

Ik zit tijdens de jaarvergadering achter het scherm te luisteren naar een schrijnend verhaal. Over hoe uitvaartmuseum Tot Zover langzaam de nek wordt omgedraaid. Een prachtig klein museum, dat met spraakmakende tentoonstellingen en activiteiten over een moeilijk onderwerp als de dood terecht bestaansrecht heeft verworven. Ik voel de aandrang om naar Amsterdam te scheuren om een eind te maken aan een zinloos conflict met De Nieuwe Ooster. Want dat is het. Zinloos, onbegrijpelijk en onfatsoenlijk, zeker gezien de moeilijke positie van musea door het coronavirus. Maar ja, bijna 6 jaar weg en niets meer te vertellen…

Hoewel, elke moeder voelt zich een leven lang betrokken bij een kind, ook al ziet ze het niet meer.

Aangeslagen zit ik veel later te kijken naar de film White God. Een apocalytisch begin. Een meisje fietst door een uitgestorven stad, een meute losgeslagen honden zit haar op de hielen. Eén daarvan is haar hond Hagen, die door haar vader de deur is uitgezet. Hagen sluit zich aan bij een groep radicale zwerfhonden die besluiten in opstand te komen. De ellende die die honden wordt aangedaan, ik wil er niet naar kijken. Maar ook weer wel, want hoe loopt het af? Het einde is prachtig èn beklemmend.

We eindigen met Beau. De partijleider met Heintje Davids neigingen valt in het niet bij het jubilerende Metropool Orkest. Ze spelen ‘The show must go on’ met de allerbeste zanger van Nederland, Di-rect frontman Marcel van Veenendaal. Wat een passie, wat een bezieling, wat een emotie.

En hoe waar! The show must go on! Laat je niet kisten, daar in de Watergraafsmeer!

Je hebt Damesmeisjes die zijn geboren met een volle kop met dik prachtig haar. Je hebt ook Damesmeisjes die het moeten doen met minder. Fijn haar is de lieve omschrijving. Dun haar de onvriendelijke.

Sinds een jaar krijgt mijn haar de kans om te groeien. Nooit dacht ik dat dat kon. Het zou afbreken, zei de ene kapper. Het staat je niet, de andere. En dan ook nog elke dag mijn haar wassen, dat hield ook tegen. Maar mijn huidige Kapster, stevig geworteld in het nabijgelegen Stiens, houdt niet van die stadse fratsen. Zij vond dat het roer om moest. ‘We gaan je haar laten groeien’, zei ze met overtuigende toon in haar stem, ‘minder wassen en je zal zien dat het je staat’.

Zo gezegd, zo gedaan. Mijn haar transformeerde mijn gezicht langzaam van een soort Beatrixhoofd (kort, gekapt) naar hippiemeisje (lang, sluik, nonchalant). You Tube bleek plotseling een onmisbare hulp. Typ ‘fijn haar opsteken’ en je krijgt meteen instructies. Maar als je 67 bent en dat nog nooit gedaan hebt, dan blijft het een beetje friemelen.

Kapster kreeg vandaag de geest. Uit een diep laatje haalde ze allerlei klemmetjes en stiekjes tevoorschijn. ‘Kijk, dat doe je zo’, zei ze na wat handgrepen. Via de spiegel kon ik zien wat het was geworden. Een heuse knot op mijn achterhoofd! Nou nog ff zelf doen.

Als we naar bed gaan zijn er twee dingen zeker.

In de staat Michigan staat nog steeds geen handtekening onder de definitieve verkiezingsuitslag. Trump zette de twee Republikeinen in de kiesraad onder druk. De ene trekt zich waarschijnlijk terug, dus alles valt of staat bij de andere.

Hebben die Republikeinen ruggegraat of niet, that’s the question.

Nog Trumpiaanser is het onverwachte nieuws over Forum voor Democratie. Het komt tot ons in een extra NOS-uitzending. Baudet trekt zich terug als partijleider vanwege alle commotie over rechtsextremisme binnen de jongerenafdeling. Hij neemt zijn verantwoordelijkheid, zegt ie. En doorspekt daarbij zijn aankondiging, op Twitter natuurlijk, met termen als ‘trial by media’ en ‘al deze nonsens’. Maar in feite neemt hij geen enkele stelling. ‘Weet je nog, hoe Baudet aan tafel zat bij een talkshow en ervan overtuigd was dat Trump zou winnen’, zeg ik tegen de Gewone Jongen. ‘Ik kan dit allemaal niet los zien van die man in Amerika. Hier zit een plan achter’. We gissen samen wat dat zou kunnen zijn. Geen tijd meer kwijt aan dat vervelende werk in de Kamer. Lijstduwer worden en nog steeds heel veel stemmen krijgen. Daardoor de informele macht in de partij in handen houden. Werken aan eigen stevige mediakanalen, zodat zijn volgers gaan ‘bubbelen’.

Zou het kunnen? Beginnen we het te snappen?

En Hiddema? Wat doet Theo Hiddema?

Kevin is de stoerste van de zes downies. Maar niet als het erop aankomt. Op de laatste dag van hun reis verbindt een smalle loopbrug twee bergtoppen. Aan de overkant kan iedereen een hangslotje hangen, als teken van vriendschap. Kevin heeft hoogtevrees en wil niet. De groep houdt hem vast, troost hem, moedigt hem aan. En dan vermant Kevin zich. Achter elkaar schuifelen ze over de brug, naar elkaar roepend, elkaar steunend, dat ze het willen, dat ze het kunnen. Het is ontroerend, het is puur, het is alles. Het is de beste serie die ik in jaren zag.

Is dit entertainment waar je naar moet kijken? Exploitatie van onschuldige mensen? Die vragen waren snel verdwenen, omdat de deelnemers naast innemend onschuldig ook ontzettend levenswijs bleken. Bleef de vraag hoe het daarna verder was gegaan met de zes. Zijn ze veranderd? Zijn ze zelfstandiger geworden?

Om dat uit te vinden gaat de groep na 3 jaar op reüniereis naar Fins-Lapland. Op vliegveld Zavelthem blijkt de presentator niet aanwezig. Via de telefoon vertelt hij waar ze de tickets kunnen vinden. Lisa begint te huilen, hoe moet dat nou? De groep staat in een kring om haar heen, ze bespreken het samen en even later zitten ze trots in het vliegtuig. In de eerste aflevering praten ze over kinderen krijgen, over het missen van een liefde in hun leven, over ouder worden. Er valt weer veel te leren, dus allemaal kijken naar België 1!

Ons caravannetje staat groen uitgeslagen en eenzaam in het landschap. Binnen is het klam, de banken liggen bezaaid met vliegenlijkjes. Na wat geveeg en gepoetst kunnen de kaarsjes aan en het kerstboompje neergezet. Een klein kadootje voor erin prijkt ernaast.

Lawaai, daar zijn ze! Halverwege een uitbundige ren blijft Marie stokstijf staan. Wie is die vrouw, zie je haar denken. Gelukkig is het andere Damesmeisje me niet vergeten. Blij maar voorzichtig omhelzen we elkaar.

Na ruim 4 maanden weer samen in de Knaus. We kunnen ons geluk niet op. We praten bij en eten een stukje pumpkin pie, het uitgepakte kadootje gaat in ’t boompje. Ons gesprek gaat door in de auto op weg naar filmhuis Slieker in Leeuwarden. Daar is alles coronaproof, op keurige afstand van de andere bezoekers. Het verhaal en de foto’s van Frida Kahlo’s leven zijn bekend. Zo ook haar schilderijen. Hoe Kahlo in haar kunst op unieke en baanbrekende wijze liet zien wat het betekent een vrouw te zijn is een eyeopener. Zou er na haar ooit nog zo hartverscheurend een miskraam zijn verbeeld? Of zo visueel hoe een tragische liefde kan leiden tot de keuze voor een kunstenaarsschap? Onder de indruk en enthousiast lopen we naar buiten. ‘We gaan dit niet bespreken’, stelt het andere Damesmeisje voor. ‘Laten we elkaar verrassen hoe we dit vorm gaan geven in ons eigen leven. Met ons eigen leven’.

In 1939 schilderde Frida Kahlo het zelfportret ‘De twee Frida’s’. De harten van beide vrouwen zijn blootgelegd en nog maar door één ader verbonden. Zo voelde het vandaag ook, zo samen.

Het is een dag van vanalles en nog wat. Vroeg in de ochtend staat de Klusjesman voor de deur. Er komt een nieuw ulebord op het dak. Het oude houten bord viel door verrotting zowat uit elkaar. Het nieuwe is van kunststof. Een praktische keuze, zo hoog in de lucht is het verschil niet te zien. De mannen kijken meteen de krimp, dakje tussen woonhuis en deel, na op lekkage en vervangen het onderste kozijndeel van de dakkapel.

Zo verglijdt de dag met koffieschenken en praatjes verkopen.

In de avond verbazen we ons over de oud burgemeester van New York, ooit door Times Magazine uitgeroepen tot Men of the Year, nu een zwetende man met uitlopende haarverf en een hoop gebazel. Over de People’s Princess, waar iedereen ooit medelijden mee had, maar die nu is omgedoopt tot emotiepopulist. Over de 75-jarige Dolly Parton, die de polarisatie in Amerika volledig overstijgt. En over de overleden kunstenaar Ulay, die een expositie blijkt te krijgen in het Stedelijk. Ik ken hem eigenlijk alleen van het moment dat hij tijdens haar performance The Artist is present in het Moma aanschuift aan tafel tegenover zijn ex Abramovic. Wedden dat het andere Damesmeisje snel gaat kijken?

Ondertussen vliegen de appjes me om de oren. Jongere Zus en Zwager testen gelukkig negatief op corona. Hoera! En morgen zie ik eindelijk het andere Damesmeisje weer. Ook hoera!

Ik hield veel van mijn moeder. Maar het was een liefde met een randje. Nooit kwam over haar lippen dat ze trots op me was. Natuurlijk is ze dat, zei Jongste Zus steevast. Maar ik wilde het hóren. Ik stuurde een stortvloed aan ansichtkaarten, columns en verhalen, zonder enige reactie. Een schreeuw in het niets, zoals het andere Damesmeisje ooit treffend zei.

De nadagen van Mam’s leven verzachtten veel. Nooit vergeet ik haar oplichtende gezicht van blijdschap, toen ik onverwacht op bezoek kwam. Alle barrières waren verdwenen. Niet lang na haar overlijden, tijdens het opruimen van haar spullen, vonden we een blauwe doos. Daar waren ze, mijn papieren schreeuwen om aandacht, keurig gerangschikt op datum.

Ook de herinnering aan de expositie van de Damesmeisjes in de Rode Hoed in 1999 was pijnlijk. Ons beider moeders bleken niet erg onder de indruk. ‘Waarom altijd stoelen schilderen’, vroeg mijn moeder. ‘Die handen zijn niet goed weergegeven’, zei de andere. De Damesmeisjes moesten er verdrietig om gniffelen. Maar laatst, op zoek naar een specifieke tekst voor onze Levensdeken, vond ik in het presentieboek van toen ook iets anders. Daar stond, in het karakteristieke handschrift van mijn moeder: IK BEN HARTSTIKKE TROTS OP JE. Waarom had ik dat nooit bewust gezien?

Vandaag, de dag dat ze 95 jaar zou zijn geworden, doe ik recht aan mijn moeder. Ik zal haar naam en tekst vele malen op de trouwjurk borduren, nieuw project van de Damesmeisjes.

Mam? Mam was hartstikke trots op me.

De zon straalt door de wereld. Wandelweer! Met een dikke jas aan, vest en trui eronder, gaan we op weg naar het gehucht Hegebeintum. Daar ligt de hoogste terp van Friesland. Witte wolkenpartijen zeilen door de lucht. Alles is groen, vruchtbaar, weids. In een enorme akker met polletjes frisgroene klaver graast verspreid een kudde schapen. Als altijd imponeert de stilte. Geen mens te bekennen, 1,5 meter afstand houden is hier een lachertje, het coronavirus verwaait onmiddellijk in de grootsheid van het landschap. Bij Hegebeintum lopen we een rondje rond de terp met kerk, een idyllische plek. Onderweg keuvelen we over hoe het is om weer samen op pad te zijn, na 10 maanden gedwongen stilstand. En of we het in onze jeugd al wilden, zo wonen in de eenzaamheid. Thuisgekomen reken ik op Runnersworld de afstand uit: 5,5 km.

Het gaat steeds beter met mijn voet!

’s Avonds, tijdens het kijken naar de film 45 Years, denk ik terug aan onze wandeling. Een week voor hun 45-jarige huwelijksfeest ontvangt de man een brief. Het lichaam van zijn eerste geliefde is gevonden in het ijs van de Zwitserse Alpen waar zij begin jaren 60 vermist raakte. Het plotselinge bericht verstoort de harmonie tussen de echtgenoten. Het verhaal speelt zich af in een prachtig landschap. Vogelgeluiden, groen, weggetjes met fluitenkruid. Maar daar houdt de vergelijking met vandaag gelukkig op.

Met meer dan 40 bomen rondom zijn we altijd verzekerd van afvallend blad, vooral in onze dakgoten. Het betekent voorzichtig balanceren op hoge uitschuifbare ladders. Terwijl ik de naar beneden zeilende bladhoopjes ontwijk, veeg ik de terrassen aan. Mijn gedachten dwalen af naar Huis te Vraag, de gesloten begraafplaats tegenover het Olympisch Stadion. De -inmiddels overleden- beheerder formeerde met het bij elkaar geharkte blad grote bladhopen in wat hij de Zaal van Wendel noemde. Die bleven een tijdje zo liggen, tijdelijke monumentjes in een groot monument. Ik kijk omhoog naar de snel heen en weer bewegende takken. Nûh, dat kan niet hier, niet in Friesland waar het altijd waait.

Opgefrist van het buitenwerk zitten we ’s avonds klaar voor de zoveelste persconferentie.

Het verschil met de eerste lockdown valt op. Toen keken we naar alle programma’s die over corona gingen, DWDD als grote verbindende factor. Nu kan het nauwelijks nog boeien.

Veel interessanter is het interview van schrijver Tommy Wieringa met oud president Obama. Wat een kalmte, wat een innemendheid, wat een zelfreflectie!

Gaandeweg voel ik ook iets van herkenning en trots. Terugkijkend op mijn 17-jarig directeurschap bij De Nieuwe Ooster is 5 jaar na vertrek beter zicht op successen en missers. Maar ook op mijn vermogen om mezelf altijd opnieuw kritisch te bevragen op mijn onderliggende motieven en drijfveren.

De bladeren zijn gevallen, er is zicht op de kale takken, het gestel. Het stemt gelukkig en tevree.

Het volk staat op.

Pedojagers op zoek naar daders.

Pro Zwarte Piet op bezoek bij rapper Akwasi.

Boeren aan de deur bij D66 fractieleider Jetten.

Burgers die Kamerleden bedreigen.

Demonstranten die eieren gooien naar Kick Out Zwarte Piet.

Of hun woede op de media botvoeren op journalisten.

Viruswaanzinnigen die het bestaan van een dodelijke plaag wegwuiven.

En niet geloven in wetenschappelijke instituties.

‘De fluwelen handschoen mag wel uit’, aldus een digitale pedojager bij Op 1. ‘Politie en rechters kunnen het door de bezuinigingen niet meer alleen oplossen, dus doen wij het’.

Al die boze burgers, die het heft in eigen hand nemen. Die geloven in al die onzin die op internet te vinden. Die leven in een eigen bubbel. Ik vind het een enge ontwikkeling.

Maar ja, leven we niet allemaal in onze eigen bubbel? Zoeken wij niet allemaal ons eigen houvast in een wereld die op drift is?

Zo las ik vandaag in de krant over Schiermonnikoog. Daar staan de boeren ook op. Vrijwillig leveren ze 35% van hun vee in om de stikstofuitstoot te verminderen. Met eigen zuivelproducten en zorg voor de natuur hopen de zeven boerenbedrijven van het eiland hun toekomst en die van hun kinderen veilig te stellen. Zo ontkomen zij aan bedrijfssluitingen vanwege een te hoge stikstofconcentratie. En is hun aanpak meteen een pilot geworden voor een landelijke aanpak om toekomstbestendig te gaan boeren.

Kijk, zo kan het ook.

            

‘De bewaker van het midden is niet tragisch: hij lijdt een beetje.

De kritiek van beide zijden, de barmhartigheid die als slapte wordt aangeklaagd, het luisteren dat voor besluiteloosheid wordt gehouden, het respect voor de anderen dat als weigering van kiezen wordt uitgelegd, doet allicht pijn.

Maar je moet er niet aan denken dat dit soort bruggenbouwers er niet zouden zijn.

Is het niet een oeroud gegeven dat verzoening niet zonder offers tot stand komt?’

Stijn Fens haalde dit citaat van oud Vara-voorzitter Albert van den Heuvel aan in zijn zaterdagcolumn in Trouw. Die ging over de Nederlandse bisschoppen, die recent het predikaat ‘katholiek’ afnamen van de Radbouduniversiteit en Radboud-UMC in Nijmegen. Dat dit gebeurde zonder fatsoenlijk overleg was tegen het -ook katholieke- been van Fens. Hij eindigde zijn column met de constatering dat de rooms-katholieke kerk in ons land misschien nog wel het meeste nood heeft aan bruggenbouwers.

Who cares, dacht ik eerst. Want ik liet het woordje RK al weghalen bij het bevolkingsregister toen ik 17 was. Maar dat citaat raakte wel een snaar en deed me denken aan de karikaturale bijnamen van Trump voor Biden: Sleepy Joe, Basement Biden. Nou heeft Trump ook bijnamen, volgens Google wel 35. Maar ik ken alleen The Donald. Die roept het beeld op van een capabele zakenman, die weet wat ie doet. Waar het om gaat is wie gebruikt maakt van de bijnaam als wapen. Niet Joe Biden in elk geval. Want dat is een bruggenbouwer. En juist dat soort mensen heeft de wereld nodig.

Het Sinterklaasjournaal krijgt een telefoontje van Sint. Verder mag niemand weten waar de stoomboot aankomt. En zo staan alleen een zingende verslaggever met drumbandje te wachten aan de Dieuwertje Blokkade. Als Sint aan wal stapt blijkt hij omringd door dansende roetveegpieten en -pietinnen. Geen Zwarte Piet meer te bekennen.

Over naar een verslaggeefster boven een snelweg. Zij zwaait naar een toeterende toeringcar vol met kinderen en één volwassene, de burgemeester. ‘Want’, zo legt ze uit, ‘Sinterklaas komt niet meer naar ons toe, hij werkt thuis’.

Ondertussen komt Sinterklaas met zijn paard Ozosnel aan bij zijn werkkasteel. Dat lijkt verdacht veel op Paleis Soestdijk. Een grote rode troon staat klaar op het bordes, de Sinterklaasvlag gaat in top. Zakken vol schoenkadootjes verdwijnen via de hoge trap naar binnen. Daar liggen ze opgestapeld, tussen marmeren borstbeelden en grote donkere schilderijen in gouden lijsten.

Langzaam druppelen bezoekers binnen. Elk dorp, elke stad brengt kindertekeningen en wat lekkers. Kaas uit Alkmaar, bosse bollen uit Den Bosch, Haagse hopjes uit Den Haag. De Sint is overal dol op. Alleen een bus uit Friesland komt te laat. Die werd gehinderd door een wegblokkade.

Wat een ontzettend goed bedachte en opwekkende uitzending! Maar wat een weemoed ook. Het doet me terugdenken aan die urenlange defilées met koningin Juliana op het bordes. Aan Pa Meuris, als een groot kind op zijn knieën tussen kadootjes en kinderen. Met altijd die ellenlange gedichten met altijd dat ene zelfbedachte woord. Olivoremalacria.

De langverwachte biografie van Obama verschijnt maandag. Veel blijkt al uitgelekt, ook naar M. Het boek laat een man zie met een visioen van een wereld, die er nog niet is. Een man die meer wil zijn dan een zwarte president. Een man die verbinder Biden aanstelt als zijn vicepresident, want hij wil samenwerken met de Republikeinen. Maar ook een man die het schrijdende verloop van hoe het verder gaat na hem mede bepaalt. Zijn eerste tegenkandidaat John McCaine koos namelijk Sarah Palin als zijn runningmate, iets wat hij later betreurde. Daarmee werd Pandora’s doos geopend, en kwam het populisme tevoorschijn in de vorm van de Tea Party. ‘Obama werkte als een elixer op al die mensen, die later op Trump stemden. Ze konden niet verkroppen dat er een zwarte man in het Witte Huis kwam’, aldus de journalist Makkinga. ‘De Republikeinen realiseerden zich: we hebben iets te pakken’.

Een Burgeroorlog die eigenlijk niet voorbij is. Een perfecte voedingsbodem voor Trump. Die beweerde gisteren nog steeds dat ie gewonnen heeft. Na zijn verkiezing in 2016 greep hij elk moment aan om breed uit te meten dat zijn overwinning een landslide was, met 306 kiesmannen tegen 232. Haha! Hij twitterde zelfs dat ‘de veiligste verkiezing ooit’ (Agentschap Cyberveiligheid) te danken is aan zijn regering. A bad boy for life.

Gelukkig is er houvast. De geschiedenis gaat in golfbewegingen. Altijd. En Tashi ligt naast me te sabbelen op haar lievelingsdekentje.

Wat is dat toch met lingeriezaken? Dat leuke zaakje in Leeuwarden, met die deskundige vrouwen, stopte vorig jaar. Die in Dokkum ging een paar jaar geleden failliet. En die in Stiens sloot onlangs vanwege corona. Wie kan me nu vakkundig adviseren als het gaat om het instoppen van mijn borsten? Ten einde raad loop ik een kledingzaak in Dokkum binnen. ‘Hier in de buurt is helemaal niets’, zegt de resolute verkoopster, ‘in Burgum moet je zijn’.

Het is rustig weer met een mild zonnetje, het is een feest om door het weidse groene Friese land te rijden. Totdat ik terecht kom in Veenwouden. Daar zijn ze al maanden met wegwerkzaamheden bezig. Het stikt er van de tegenstrijdige verkeersborden. De Tomtom probeert te helpen, maar loopt ook vast.

Wat is dat toch met dat Friese wegonderhoud vraag ik me af als ik eindelijk Burgum bereik. Want ook hier hebben ze de boel opgebroken en kijken ze niet op een verkeersbord meer of minder. Elke mogelijke route loopt vast op mannen met oranje hesjes. Dan maar te voet. Na wat heen en weer geloop in een desolaat winkelgebied vind ik eindelijk wat ik zoek. In de lingeriewinkel blijkt dat geen enkele van mijn oude bh’s nog doet waar ze voor bedoeld zijn. Blijken mijn borsten ook nog veranderd. Waar is de tijd toen we bh-loos door ’t leven gingen?

“De rechten van de mens moeten onze richtsnoer zijn of het nu gaat om individuen dan wel om regeringen. Wie het voorrecht geniet te leven in een land waar de mensenrechten worden geëerbiedigd, moet er uiteraard op verantwoordelijke wijze zorg voor dragen.”

Tenzin Gyatso, veertiende Dalai Lama

Alles zit potdicht, de overkant van het weiland is niet te zien, nevel en afgevallen bladeren dempen elk geluid. Elders in Nederland is het 18 graden, hier is het kil en klam. Een gevoelstemperatuur die past bij mijn gemoedstoestand na nieuws en kranten. Gelukkig doorklieven twee lichtstraaltjes de somberte.

Het ging vandaag viraal. Het mobieltje in de hand van de begeleider laat de klanken van het Zwanenmeer van Tsjaikovski horen. Een fragiele oudere dame in een rolstoel kijkt op. Even lijkt ze in verwarring. De begeleider pakt haar hand en drukt er een kus op. Dat zet Marta González in beweging. Gracieus en vol overgave bewegen haar armen omhoog, haar ogen volgen haar handen, haar gezicht in extase. Een inzetfilmpje laat zien dat ze precies dezelfde bewegingen maakt als in de jaren 60, toen ze als ballerina op hoog niveau danste in New York. Nu heeft ze de ziekte van Alzheimer, maar een korte 1,5 minuut is dat vergeten.

Straatvoetballer Touzani vertelt in M over de oprichting van FC Straat. Een online voetbalclub tegen coronaverveling. ‘Zonder straatvoetbal kan je geen sterspeler worden’, aldus drie bekende voetballers die het initiatief ondersteunen. In korte filmpjes laten twee jongens en een meisje zien welke tips en trucs ze kennen. Vooral Esmaa, stoer met hoofddoek, maakt indruk. Ooit was ze onzeker, maar nu niet meer.

Het is de mens. In al zijn zwakte en kracht.

Het lijflied van Kamala Harris?

Work Out van Mary J. Blige

There’s so many girls I hear you been running
From the beautiful queen that you could be becoming
You can look at my palm and see the storm coming
Read the book of my life and see I’ve overcome it
(I don’t want the drama, get lost)
Just because the length of your hair ain’t long
And they often criticize you for your skin tone
Wanna hold your head high ‘cause you’re a pretty woman
Get your runway stride on and keep going
Girl, live your life

I just wanna be myself (Yeah yeah)
Don’t sweat, girl, be yourself
Follow me, follow me, follow me
Girl, be yourself
That’s why I be myself
And I grew to love it

Haar motto?

‘I eat NO for breakfast.’

Ik at vanochtend een geroosterd sneetje brood met een sinaasappeltje en een kop koffie.

Moeder natuur greep in, we moesten eindelijk gaan luisteren. De eerste coronagolf was nog niet voorbij en iedereen haalde opgelucht adem en ging over tot de orde van de dag. Met het aanzwellen van de tweede golf begonnen ook de gesprekken weer over de kansen en mogelijkheden. Tegen mijn natuurlijke habitat in geloofde ik er niets meer van. Van optimist naar pessimist, een rare gewaarwording.

Maar deze week zie ik lichtpuntjes. In de VS is de invloed van het virus op de verkiezingen onmiskenbaar. Had Trump wel verloren als ie de pandemie niet had ontkend? En aan het werk was gegaan in plaats van voortdurend op de golfbaan te staan?

In Nederland maakt de VVD een onverwachte draai naar links. En bestaat de kans dat de Grote Vuurwerkshow tot een halt wordt geroepen. Al die verspilde miljoenen! Geef de minderbedeelden een mooi Oud en Nieuw, zou ik zeggen. En de Sinterklaasintochten gaan ook al niet door. Corona biedt ruimte om het feest anders te organiseren. Neem meteen die Piet mee in de verandering, zijn we daar ook eindelijk vanaf.

Tot mijn grote verrassing loopt Friesland hierbij voorop. Zo las ik in de LC dat in Bolsward vanaf dit jaar gemaskerde supermannen, gehuld in de geel-zwarte stadskleuren, de nieuwe hulpen zijn van Sinterklaas. In Grou volgt Aldemar Swarte Pyt op als nieuwe kompaan van Sint. Swarte Pyt zelf is op wereldreis gestuurd. Geen blokkeerfries in de buurt om de stemming in het Sint Piterkomitee tegen te houden.

De Gewone Jongen zet de auto binnen. ‘Op de radio zeggen ze dat Biden heeft gewonnen’, zegt hij bij binnenkomst. Waar was ik…? Ik keek even naar een zeldzame opname van Shaun the Sheep…

Gauw terug naar CNN. De zwarte CNN-commentator raakt overmand door emoties. ‘It is easier to be a parent this morning. It is easier to be a dad. It is easier to tell your kids that character matters. Telling the truth matters. Being a good person matters’. Hij vertolkt het gevoel van heel veel mensen. Jongeren, ouderen, hele families van alle gezindten staan te dansen en te zingen op straat. Overal champagne, toeterende auto’s, Amerikaanse vlaggen. Het is één grote ontlading.

Vicepresident Kamala Harris spreekt als eerste de victoryspeech. Een unicum, zoals alles een unicum is: de eerste vrouw in het Witte Huis, de eerste zwarte vrouw, de eerste immigrantenvrouw. Wat een emotie bij de vrouwen die luisteren naar haar historische toespraak. Wat een geweldige stap vooruit! De tranen springen ook mij in de ogen.

Joe Biden benadrukt dat je in het leven keuzes moet maken. Als je kan kiezen om te vechten, kan je ook kiezen om samen te werken. Hij vraagt de Republikeinen om de strijdbijl te begraven, hij vraagt aan alle Amerkanen om elkaar de hand te reiken. It’s a time to heal (Turn, turn, turn, the Birds). Hij zegt precies wat hij moet zeggen. Nou dat gekrenkte

jongetje in het Witte Huis nog.

De dagen lopen in elkaar over. Dat komt door nachten van nauwelijks slaap. Wat is dat toch voor een rare trek? Ergens live bij willen zijn? Waar was jij toen…? Ik lag in bed, ik lag te slapen…Ondenkbaar.

En er gebeurt helemaal niks. Ja, er komen stemmen bij, vooral aan de blauwe kant. Maar het gaat zó ontzettend langzaam. Ik kan de cijfers en wat er mogelijk gaat gebeuren inmiddels dromen.

Het is een soms onthutsende mediashow. ‘We kijken allemaal naar de Titanic, die langzaam ten onder gaat’, hoorde ik zojuist iemand zeggen op Radio 1. En een CNN-verslaggever had het, na het zien van de tweede toespraak van Trump, over een ‘zwaarlijvige schildpad die op zijn rug ligt’. Ik hoor enig leedvermaak in deze beschouwingen, begrijpelijk na al dat journalisten bashen. En de zorgen over wat de volgende stap van de bijna ex-president zal zijn, die voel ik ook. Maar om zijn toespraak weg te draaien, zoals veel TV-stations deden?

Want onder dit alles ontvouwt zich een andere, veel schrijnendere werkelijkheid. 74 miljoen stemmen gingen naar Biden, 70 miljoen naar Trump. Nog nooit kregen twee presidentskandidaten zoveel stemmen. Je kan er niet omheen: 70 miljoen mensen hebben hun hart verpand aan Trump. Zij geloven oprecht in hem. Zij kijken helemaal niet naar de uitleg van CNN, maar leven in een eigen waarheid. Dit zijn niet allemaal gevaarlijke rednecks met geweren, maar gewone mensen. Hillary Clinton noemde hen ooit denigrerend ‘the deplorables’. Wat moet er van hen worden? Wie gaat zich ècht om hen bekommeren?

Wat een dag! De hele dag af en aan naar CNN gekeken. De hoffelijke commentatoren doen geen wilde uitspraken, duiden alleen de stemmen en blijven hameren op het belang van het tellen van elke uitgebrachte stem. Respect the process, respect the votes, this is the law, this is the will of the people. We are the United States of America and we count, that is what we do.’

Op het einde van de dag is er nog steeds een nek-aan-nek race gaande. Wie het weet mag het zeggen. Maar ik keek en leerde veel vandaag:

Amerika is één van de grootste democratieën ter wereld. En het land laat dat op indrukwekkende wijze zien. Zeker, de advocaten trappelen zich warm, er zijn demonstraties en er hangt dreiging in de lucht. Het kraakt en het knarst, maar ‘this system is holding’, aldus CNN. En over de stemmentellers: ‘They are the real patriots’.

Tegelijkertijd legt deze verkiezing ondubbelzinnig een groot probleem bloot. Bijna de helft van de kiezers staat achter een man, die in de ogen van de andere helft alleen maar polariseert. Men verwachtte een morele overwinning vanwege corona, vanwege Black Lives Matter. Maar dat is niet gebeurd. ‘Ik heb een gebroken hart’, zei een meisje daarover bij M.

Mocht Biden winnen, dan wacht hem een zware taak. Hij moet een nieuwe, hoopvolle verbinding gaan zoeken. In de wereld, maar met name thuis. Niet alleen met de voorstemmers, maar juist ook met de tegenstemmers. Ben je bijna 78 jaar. Wat een klus!

We mogen niet meer naar musea, theaters en bibliotheken. Of naar pretparken of de dierentuin. Bewegingen terug naar 0, het is thuisblijven en niet meer reizen. Wij krijgen corona niet eronder, maar in de talkshows gaat dit keer alle aandacht naar de Amerikaanse verkiezingen. Om middernacht houdt de Gewone Jongen het voor gezien. Ik blijf, want ook voor een goeie bokswedstrijd blijf ik op. Amerika Kiest bij de NOS: slaapverwekkend. CNN: different cook. Zonder onverantwoorde uitspraken te doen, wordt elke staat minutieus uitgeplozen. Waar de demokratische kiezers zitten, waar de republikeinse. Waar nog veel poststemmen moeten worden geteld. Waar de uitslag nog een swing zou kunnen krijgen. Langzaam een aftekening: geen landslide voor Biden, maar ook nog geen gelopen race voor Trump. Tegen half vijf heb ik het ook gehad. De uitslag wacht wel op me. Tegen 7 uur in de ochtend schrik ik wakker en ren -voorzichtig- naar beneden. Even later zit ook de Gewone Jongen aangekleed in de TV-kamer. Nog steeds geen uitslag. Maar we zijn net op tijd voor Trump’s verklaring vanuit het Witte Huis: hij heeft de verkiezingen gewonnen! Sterker nog: hij zal de Hooggerechtshof vragen om het verder tellen van de stemmen te staken vanwege fraude. In de studio verbazing en ontsteltenis. In een democratie telt elke uitgebrachte stem, benadrukken de commentatoren.

En zo is het. Want het is indrukwekkend met hoeveel overgave en loyaliteit is gestemd. Door beide kanten. Door de plattelanders en de stedelingen. Rood en blauw. Het is Nailbiting.

Lieve Jongen,

Hoe kwam deze ansichtkaart eigenlijk in ons kaartenrek terecht? Vanwege het aansprekende plaatje? Vanwege een herinnering van het Gewone Jongetje? Of vanwege een eigen herinnering: kijken naar Arendsoog op de Duitse TV? Het is een plaatje van hoe het ooit was, het goeie ouwe Amerika. Of liever, zoals wij hier in de 50-er jaren vanuit Europa keken naar dat andere continent. Cowboys en indianen, stoere John Wayne, spannende avonturen, land van onbegrensde mogelijkheden. Terugkijkend: allemaal onschuldig vermaak, met weinig oog voor de achterliggende werkelijkheid. Amerika, never a dull moment. Morgen zijn dan eindelijk de verkiezingen. Na het zien van al die onthutsende documentaires heb ik pijn in mijn maag. Wat of liever wie gaat het worden? En wat gebeurt er na de uitslag? Blijven het de Verdeelde Staten? Of komen de Verenigde Staten weer een beetje in zicht? Ik zit aan mijn serene tafeltje en kijk naar buiten. Ik zie: twee vadermerels en een vrouwtje. Ze wroeten met hun snavels onder de afgewaaide bladeren. Hé, een koperwiek! En een lijster, een vinkje, twee pimpelmeesjes. Twee vinkjes, twee koperwieken. Drie koperwieken! Vijf merels! Drie vinken! Koolmeesje in de perenboom. Een lawaaierige kraai hoog in de toppen van de lindeboom. Een tortelduif vliegt over. Onbevreesd, onwetend. Waren wij dat ook maar. Luv you, XXX.

Hoi ML? Klopt toch dat Hallum vlakbij jou ligt? Zou jij een foto willen maken van het kerkhof van de Protestantse Gemeente Mariëngaarde, Kerkpad 1 te Hallum? En dan vanaf precies dezelfde plek als op de bijgevoegde ansichtkaart? Het is voor de volgende aflevering van de rubriek Toen & Nu in De Begraafplaats. Als je geen zin of tijd hebt, ook goed, begrijp ik, dan vraag ik het het bestuur van het kerkhof. Maar ja, ik dacht, het is zo dicht bij jou. Groetjes.

En zo gaan de Gewone Jongen en ik op deze winderige zondagochtend op weg. We parkeren de auto bij de supermarkt vlakbij twee kerken en gaan te voet op zoek naar de gevraagde plek. Het dorp Is volledig uitgestorven. Zondagsrust of pandemie-angst? Charmante huisjes omringen een kleine begraafplaats aan de voet van een grote kerk. Bij een eerste klinkerpad met gele ijsselsteentjes matcht geen enkel ervan met de ansichtkaart. Dan zien we iets verderop nog een klinkerpad dat recht op de kerkdeur toeloopt. Bij het eerste huis vlakbij het toegangshek zijn de benedenramen en de dakkapel onmiskenbaar hetzelfde als op de oude foto. De ramen en deur van het huis ernaast kloppen ook. Maar de boerderij links is verdwenen, net als alle grafmonumenten van toen. Niets zo vergankelijk als het leven. Niets zo vergankelijk als de dood. Alleen die nieuwe kerktorenspits, boven het tweede huis rechts. Die intrigeert.

Vandaag is het 1 jaar geleden dat Pieternel overleed. Een vrouw, die in mijn leven een onuitwisbare indruk heeft gemaakt. Door haar ging ik stappen zetten die ik zonder haar nooit gezet zou hebben. We scheelden 13 jaar, maar dat leeftijdsverschil speelde geen enkele rol tussen ons. Pieternel koos ervoor om in haar leven nooit te werken binnen gevestigde structuren. Zij stond voor haar zaak en mening, maakte expliciet keuzes, dook niet, keek het leven recht in de ogen. Met haar als voorbeeld ging ik in toenemende mate ook steeds meer mijn eigen weg. Eind september vorig jaar belde Pieternel. Ze viel meteen met de deur in huis: ik heb Alzheimer en ik ga het niet zitten afwachten. Gvd. Tot de laatste avond spraken we elkaar regelmatig telefonisch. Altijd was het gezellig met veel lachen, maar het was ook intensief, mooi & moeilijk. Al pratende namen we afscheid van elkaar. Pieternel was blijmoedig & levenslustig tot op haar laatste dag. Ze twijfelde geen moment over de stap die ze ging nemen. Zo sloot ze haar leven af op dezelfde manier waarop ze het had geleefd. En zo leerde Pieternel me op de valreep nog een belangrijke les: kijk niet alleen het leven recht in de ogen, maar ook de dood.

Geloven in complottheorieën is van alle tijden. In de Leeuwarder Courant stond een lijstje met de top 5 sinds de Tweede Wereldoorlog:

1. De mens is nooit op de maan gezet, de landing is in scene gezet in een studio.

2. Paul McCarthy is allang dood, hij stierf bij een verkeersongeluk.

3. De aarde is plat.

4. De VS houdt buitenaardse wezens verborgen: het Roswell incident.

5. Traditionele media publiceren alleen nieuws met toestemming van de overheid.

Die laatste stelling wordt door 17% van de Nederlanders geloofd. Bijna eenvijfde!

Je vraagt je af of en welke plek de coronapandemie gaat krijgen in deze top 5. En welke variant van ontkenning het dan zal zijn. Een hoax of een complot van een pedofielennetwerk?

Trump weet het zeker: het is de schuld van China. Het Witte Huis publiceerde van de week een lijstje met prestaties van de president. Ik wist het nog niet, maar hij blijkt de Covid-19-pandemie beëindigend te hebben! Een dag later waren er 91.000 nieuwe besmettingen en er stierven meer dan 1.000 mensen. Ik vraag me af hoe een menselijk brein werkt als je dit soort publicaties gelooft. Of klakkeloos accepteert dat Trump de afgelopen jaren geen belasting betaalde. En jaarlijks een bedrag declareert van 75.000 dollar voor de kapper! Als de situatie zo vlak voor de verkiezingen niet zo explosief was, zou je er bijna om moeten lachen. Zo veel geld, en dan zo’n coupe.

Nog een nadeel van corona: je bestelt vaker kleding via internet, maar zelden past het naar de zin. Dus er moet weer een pakketje retour. Gelukkig is dit duurzaam en weet ik zeker dat het niet op een grote hoop belandt en wordt vernietigd. Onderweg in de auto val ik middenin een discussie op Radio 1 over illegale jongerenfeestjes. De presentatrice krijgt ene Jorrick aan de lijn. Het blijkt niet zijn echte naam. Hij doet de opleiding geneeskunde, maar organiseert daarnaast ook illegale feestjes. Een schot voor open doel. ‘Ik neem aan’, begint de presentatrice, ‘dat je deze opleiding doet om mensen te genezen en zieken te helpen’. ‘Jazeker’, zegt Jorrick, ‘en ook om het geld natuurlijk’. De presentatrice vraagt door. De student geneeskunde vertelt dat hij zelf goed op let. Hij gaat niet naar zijn opa en oma, hij bezoekt zijn ouders maar 1 x in de twee weken. Hij gaat er vanuit dat de andere bezoekers aan de illegale feestjes dat ook doen. ‘Maar je hebt toch een eigen verantwoordelijkheid als je dit soort feestjes organiseert met alle gevolgen van dien’? De verontwaardiging in de stem van de presentatrice is duidelijk hoorbaar. ‘Natuurlijk wel’, zegt Jorrick die dus niet zo heet. Waarop hij vervolgt met een pruilerige, verongelijkte stem: ‘Maar de jongeren hebben zin in een feestje’. ‘Mijn bloed kookt’, zegt de presentatrice als ze het gesprek heeft beëindigd. Nou, het mijne ook, Jorrick.

Lieve echtgenoot,

Deze kaart hing jaren in het kaartenrek in de keuken. Maar dat wordt te vol èn is aan vernieuwing toe. Nieuwe kaarten willen ook een plek! Maar ik wil niet dat de oude zomaar verstuurd worden aan Jan & Alleman. Nou ja, aan Jan wel natuurlijk. Ik wachtte op een goed moment om ze op de post te doen, ergens in Nederland. Maar corona gooit roet in het eten, er kan niet gereisd worden, we zitten thuis. Nou is de enige brievenbus in de buurt die van Gré in de Voorstraat. En dan komt een kaart nooit aan, dat weet je. Dus vanaf vandaag ben ik begonnen met een interne postverzending. Zo blijven deze kaarten waar ze horen, bij ons. En ’t scheelt een postzegel. Kan je ze straks netjes in het kastje van de Gewone Jongen leggen, daar horen ze thuis. Ondertussen: let the good times roll! Zie je dat Keith & Mick dezelfde sloffen hebben als jij? Alleen die rollators…zo ver is het toch nog lang niet? Love & kisses.

Ik zit op de bank te kijken naar het persmoment van de premier en de minister. En vraag me ondertussen al peinzend af wat er nou precies anders is dan in maart en april. Het dorp Blije, net zo stil en uitgestorven als toen. Onze sociale contacten weer op een laag pitje. Toen digitaal boodschappen doen, nu naar de supermarkt, met mondkapje en al. En ook af en toe naar de stad, als er iets nodig is. Dat laatste was in het voorjaar bijna ondenkbaar. Zo zoekt iedereen zijn eigen randje op, net als het Damesmeisje in de grote stad. Toch zijn de besmettingen in Friesland weer lager dan in de rest van het land. In de ziekenhuizen liggen vooral coronapatiënten van elders. Nog steeds vinden we het een zegen dat we op het rustige platteland wonen, op een prachtige plek, ver weg van alles. Dat is lang niet iedereen gegeven. Toch betrapte ik me vanavond tijdens het luisteren op een nieuw gevoel, dat steeds manifester wordt. Ik ben het zat! Niet zozeer dat opgesloten zitten, dat weinig mensen zien. Het is meer het geklets, het geanalyseer, het wijzen naar elkaar, het beter weten vanuit een eigen professie. Ze doen te weinig, nee ze doen teveel.

Ik zie vooral mensen die hun uiterste best doen, die zich over de kop werken, die proberen maatregelen te nemen die de samenleving zoveel mogelijk ontzien. Mensen die worstelen, mensen die zoeken. Het hele leven samengebald in één persmoment.